สรุปหลักเกณฑ์ตามกฎหมายว่าด้วยการเวนคืนและการได้มาซึ่งอสังหาริมทรัพย์ — ท่านจะได้รับค่าทดแทนอะไรบ้าง คิดอย่างไร ใครมีสิทธิรับเงิน และมีสิทธิอะไรหากไม่เห็นด้วย
📌 สถานะปัจจุบัน — ยังไม่มีการเวนคืน และยังไม่มีการปักหลักเขตที่มีผลทางกฎหมาย
ขณะนี้โครงการอยู่ในขั้น สำรวจ ออกแบบรายละเอียด และศึกษาผลกระทบสิ่งแวดล้อม (EIA) ยังอยู่ระหว่างการ คัดเลือกรูปแบบทางแยกต่างระดับ ซึ่งแต่ละรูปแบบใช้พื้นที่ไม่เท่ากัน แนวเขตเวนคืนจึงยัง ไม่สามารถระบุรายแปลงได้ในขณะนี้
การเวนคืนจะเริ่มดำเนินการก็ต่อเมื่อมี พระราชกฤษฎีกา (พ.ร.ฎ.) กำหนดเขตที่ดินที่จะเวนคืน ประกาศใช้อย่างเป็นทางการแล้วเท่านั้น หลังจากนั้นจะมีเจ้าหน้าที่เฉพาะกิจลงพื้นที่ตรวจสอบและบันทึกรายละเอียดทรัพย์สินทุกชิ้นอีกครั้ง
รายละเอียดแนวเขตที่ชัดเจนขึ้น จะชี้แจงให้ประชาชนทราบหลังการ ประชุมสรุปผลการคัดเลือกรูปแบบการพัฒนาโครงการ (สัมมนา ครั้งที่ 2)
ใช้ในกรณีที่ มีความจำเป็นต้องจัดกรรมสิทธิ์ที่ดินก่อนออก พ.ร.ฎ. กำหนดเขตที่ดินที่จะเวนคืน เนื่องจากต้องการพื้นที่ก่อสร้างอย่างเร่งด่วนก่อนที่จะเวนคืนตามกฎหมาย โดยเป็นการตกลงซื้อขายกับเจ้าของทรัพย์สินโดยความสมัครใจ
เป็นกระบวนการตามกฎหมายเต็มรูปแบบ เริ่มจากการตรา พระราชกฤษฎีกากำหนดเขตที่ดินที่จะเวนคืน จากนั้นจึงแต่งตั้งคณะกรรมการกำหนดราคาเบื้องต้น สำรวจทรัพย์สิน กำหนดค่าทดแทน และจ่ายเงินตามขั้นตอนที่กฎหมายกำหนด
เงินค่าทดแทนแบ่งเป็น 2 กลุ่มใหญ่ — ค่าทดแทนตัวอสังหาริมทรัพย์ที่ถูกเวนคืน และค่าความเสียหายที่เกิดจากการเวนคืน
ที่ดินที่ถูกเวนคืนตามแนวเขตที่กำหนดใน พ.ร.ฎ.
บ้าน อาคาร โรงเรือน รั้ว และสิ่งปลูกสร้างอื่นบนที่ดิน
ไม้ยืนต้นที่ขึ้นอยู่ในที่ดินที่ต้องเวนคืน
ความเสียหายที่ได้รับจากการต้องออกจากอสังหาริมทรัพย์
แต่ละประเภทมีเกณฑ์อ้างอิงของตนเองตามที่กฎหมายกำหนด
พิจารณาประกอบกัน 5 ประการ ดังนี้
กล่าวคือ ราคาประเมินราชการ ไม่ใช่เกณฑ์เดียว — ราคาซื้อขายจริงในท้องตลาด สภาพและทำเลที่ตั้งของแปลง เป็นปัจจัยที่ต้องนำมาพิจารณาร่วมด้วย
คำนวณจากการถอดแบบราคาก่อสร้าง โดยอ้างอิงแหล่งข้อมูลราชการ ดังนี้
เป็นค่าชดเชยเพิ่มเติมจากค่าทดแทนตัวทรัพย์สิน สำหรับผู้ที่ต้องย้ายออก
กรณีผู้เช่า — หากต้องออกจากทรัพย์สินที่เช่าก่อนสัญญาเช่าระงับ จะได้รับ ค่าเสียสิทธิการเช่า และ ค่าเสียหายที่ต้องออกจากทรัพย์สินที่เช่า
ในการประกอบการค้าขายหรือการงาน รวมถึงการให้เช่าเพื่ออยู่อาศัยหรือทำการค้า
| กรณี | ผู้มีสิทธิ | เกณฑ์การคำนวณ | ระยะเวลา |
|---|---|---|---|
| 1 | บุคคลธรรมดา | พิจารณาจาก เงินได้สุทธิ ที่คำนวณได้ | 6 เดือน |
| 2 | นิติบุคคล | กำหนดจาก กำไรสุทธิ ที่คำนวณได้เป็นรายเดือน | 6 เดือน |
| 3 | ผู้ให้เช่าอสังหาริมทรัพย์ | โดยมี หลักฐานเป็นหนังสือ การจ่ายค่าเช่า | 6 เดือน |
| 4 | กรณีไม่มีหลักฐานคำนวณ | จ่าย เหมาจ่าย | 20,000 บาท |
ไม่ใช่เฉพาะเจ้าของโฉนดเท่านั้น — ผู้เช่า ผู้อาศัย และผู้ประกอบการค้าโดยชอบด้วยกฎหมายก็มีสิทธิ
เจ้าหน้าที่จะแต่งตั้ง คณะกรรมการสอบสวนเพื่อหาผู้มีสิทธิในที่ดิน ประกอบด้วย
การกำหนดราคาไม่ได้ทำโดยกรมทางหลวงฝ่ายเดียว แต่เป็นคณะกรรมการที่มีผู้แทนหลายหน่วยงาน
หากที่ดินถูกเวนคืนเพียงบางส่วน และ ส่วนที่เหลือน้อยกว่า 25 ตารางวา หรือ ด้านหนึ่งด้านใดน้อยกว่า 5 วา และที่ดินส่วนที่เหลือนั้นมิได้ติดต่อเป็นผืนเดียวกันกับที่ดินแปลงอื่นของเจ้าของเดียวกัน
เจ้าของมีสิทธิร้องขอ ให้เจ้าหน้าที่ เวนคืนหรือจัดซื้อที่ดินส่วนที่เหลือ ได้ — เพื่อไม่ให้เหลือที่ดินผืนเล็กที่ใช้ประโยชน์ไม่ได้
หากอาคารหรือสิ่งปลูกสร้างถูกตัดผ่านจนผู้ได้รับผลกระทบ “ไม่สามารถอยู่อาศัยต่อได้” ประชาชนสามารถ ยื่นเรื่องขอให้โครงการทำการเวนคืนสิ่งปลูกสร้างนั้น “เต็มทั้งหลัง” ได้
แต่หากได้รับผลกระทบเพียงบางส่วน เช่น เฉี่ยวโดนชายหลังคาและยังอาศัยอยู่ได้ จะพิจารณาจ่ายเป็น ค่าชดเชยค่าซ่อมแซมความเสียหาย ตามกรณีแทน
นอกจากค่าทดแทนตามกฎหมายเวนคืนแล้ว กรมทางหลวงยังมี หลักเกณฑ์และวิธีการจ่ายเงินช่วยเหลือ ค่าขนย้าย (ที่ดิน) ค่ารื้อย้ายอาคาร บ้านเรือน สิ่งปลูกสร้าง ต้นไม้ยืนต้น และพืชล้มลุก ให้แก่ราษฎรผู้ถือครองและทำประโยชน์ในที่ดินที่หน่วยราชการดูแล ตาม มติคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 31 พฤษภาคม 2559
ผู้มีสิทธิได้รับเงินช่วยเหลือ ได้แก่ ราษฎรผู้ถือครองและทำประโยชน์ในที่ดินที่หน่วยราชการดูแลซึ่ง ได้รับอนุญาตหรืออยู่ระหว่างการขออนุญาต และราษฎรที่ครอบครองหรือทำประโยชน์ในที่ดิน ก่อนที่จะมีโครงการก่อสร้าง ซึ่งไม่ได้อยู่ระหว่างการฟ้องขับไล่ของหน่วยราชการนั้น
ขั้นตอนสำคัญตามกฎหมาย เพื่อให้การเวนคืนที่ดินเป็นไปอย่างถูกต้อง โปร่งใส และเป็นธรรม — ทุกขั้นตอนมีกฎหมายกำหนดเพื่อคุ้มครองสิทธิของประชาชน
🛡️ ทุกขั้นตอนมีกฎหมายกำหนดไว้ เพื่อคุ้มครองสิทธิของประชาชน และทำให้การเวนคืนที่ดินเป็นไปอย่างโปร่งใส ตรวจสอบได้
คำถามและคำชี้แจงต่อไปนี้บันทึกไว้ในตารางที่ 10-2 ของเอกสารประกอบการประชุมกลุ่มย่อย ครั้งที่ 1
📥 ดาวน์โหลดเอกสารการกำหนดค่าทดแทน (PDF 18 หน้า) ดูภาพเอกสารทุกหน้า →
⚠️ ข้อจำกัดความรับผิด: เนื้อหาในหน้านี้ สรุปจากเอกสารบรรยาย “การกำหนดเงินค่าทดแทนการเวนคืน” ของกรมทางหลวง (18 หน้า) และคำชี้แจงที่บันทึกไว้ในตารางที่ 10-2 ของเอกสารประกอบการประชุมกลุ่มย่อย ครั้งที่ 1 เพื่อให้ประชาชนเข้าใจภาพรวมได้ง่าย มิใช่การให้คำปรึกษาทางกฎหมาย และมิได้ครอบคลุมทุกมาตรา — สิทธิ หน้าที่ จำนวนเงิน และกำหนดเวลาที่มีผลผูกพันตามกฎหมาย ให้เป็นไปตาม พระราชบัญญัติว่าด้วยการเวนคืนและการได้มาซึ่งอสังหาริมทรัพย์ พ.ศ. 2562 พระราชกฤษฎีกาที่ประกาศใช้ และหนังสือแจ้งอย่างเป็นทางการจากเจ้าหน้าที่ เท่านั้น · เรื่องการอุทธรณ์ค่าทดแทนและขั้นตอนหลังการจ่ายเงิน ไม่ได้อยู่ในเอกสารชุดนี้ โปรดสอบถามเจ้าหน้าที่โครงการโดยตรงเมื่อถึงขั้นตอนดังกล่าว
สำนักสำรวจและออกแบบ กรมทางหลวง
2/486 ถนนศรีอยุธยา แขวงทุ่งพญาไท เขตราชเทวี กรุงเทพมหานคร 10400
โทรศัพท์ 0 2354 6668-75 ต่อ 24038 · โทรสาร 0 2354 1034
Email: surveydesign.doh@gmail.com